Soms dan kom je een kookboek tegen met een onderwerp, waarvan je denkt dat je hier vast al eens iets over hebt geschreven. Als dat niet zo blijkt te zijn, ben ik daar verbaasd over. Zoals de vlaai. Ik kon me gewoon niet voorstellen dat ik er hier nooit eerder iets over heb geschreven heb. Gelukkig kan ik het een beetje goedmaken met de recensie van De vlaaienbakker die, hoe kan het ook anders, helemaal gewijd is aan de vlaai.

De vlaaienbakker is geschreven door bakker Cas Wolters en journalist Suzanne Heuts. Je vindt in de vlaaienbakker dus recepten voor vlaai en een paar andere typisch Limburgse specialiteiten, maar dat is lang niet alles. Ook reportages en achtergronden over de vlaai, adressen waar de echte Limburgse vlaai ambachtelijk wordt gemaakt en verkocht, maar ook zijn een aantal toeleveranciers geïnterviewd zoals molenaars en een fruitteler. Tussendoor vind je ook Limburgers die vertellen over hoe de Limburgse vlaai er altijd is in tijden van vreugde, maar ook van verdriet. Ook Janneke Philippi komt hierin langs, zij komt uit Limburg (en werkt momenteel aan een heruitgave van Vlaai van Netty en Wil Engels-Geurts). De vlaai is zoveel meer dan alleen gebak.

Vlaai

De vlaai bestaat altijd uit een bodem van klassieke vlaaideeg, koek- of korstdeeg en een vulling en eventueel een afwerking als een raster, kruimellaag, of een gesloten deksel. De vlaai heeft een oorsprongsbescherming en is dus erkend streekproduct en je mag vlaai nooit taart noemen. Goed om te weten: sommige van die vullingen worden gebonden met gelatine. Als je een strikte vegetariër bent dan kun je die dus niet eten (gelatine wordt nu eenmaal gemaakt van dierenhuid en botten). Om vlaaien te bakken is het handig om zo’n lage bakvorm in huis te hebben. Ik heb het ook een paar keer zonder geprobeerd maar geloof me: zo’n vorm is echt handiger.

Van rijstevlaai tot smurfenvlaai

De vlaairecepten zijn onderverdeeld in klassieke vlaaien, luxe vlaaien en speciale vlaaien plus nog een paar niet-vlaai bakrecepten die typisch Limburgs zijn. De klassieke vlaaien zijn veelal met seizoensfruit: blauwe bessen, aardbeien, rabarber, appel of van die kersen in een pot ook wel bekend als morellen of zure kersen. Net als de vlaai ook een erkend streekproduct. Ik vind dat het tijd is om de zure kers meer te waarderen. Mijn favoriet, de rijstevlaai valt onder de luxe vlaaien, net als de smurfenvlaai. En nee die is niet blauw, maar bedoeld voor kinderen die niet kunnen kiezen tussen fruit room of slagroom. Slim! Er is ook limoncellovlaai, frambozen-cheesecakevlaai en tiramisuvlaai. Met vlaai kan je alle kanten op, dat laat dit boek wel zien.

Nonnevot en wafels

De Limburgse specialiteiten doen mij aan de recepten in Van wafel tot koek van Regula Ysewijn denken. Dat is een kookboek waarin Belgische en Nederlandse recepten en geschiedenis gedeeld wordt. Dit zijn onder andere nonnevotten, ammoniak wafels, Christoffeltaart en iets wat ik ken ook van de Duitse bakker: de bienestich. Inderdaad geen vlaaien, maar wel lekker. Elk recept heeft een foto van het eindresultaat en ook vaak nog een tip. Iets wat je kunt toevoegen of weglaten of over de ingrediënten.

Goeds van dichtbij

Het schijnt dat mensen zich tegenwoordig meer identificeren met de streek waar ze vandaan komen. Dat zou betekenen dat er meer streekgebonden kookboeken aan zitten te komen. Geen slechte ontwikkeling denk ik zo, in een steeds globalistische wereld is het ook goed om te kijken naar wat er direct om je heen gegeten wordt, want ook dat is zeker de moeite waard. Met De vlaaienbakker heb je een kookboek voor als je aan de slag wil gaan en anders kun je de adressenlijst gebruiken om een goede bakkerij te vinden. Dus schud maar een tas koffie in en onthoud: vlaai mag je uit de hand eten.

De vlaaienbakker
Cas Wolters & Suzanne Heuts
Uitgeverij Treebooks
€29,95